Tuktu WG-mi Hivuniqhijuti Titirauraq
Uqatiaqniga: Tuktu WG-mi Hivuniqhijuti Titirauraq
Hivuniqhijutikhanik taiguakhaq takuupkaiyuq nalunaitumik qanuriniganik tuktut amihuaqyuit ukiuqtaqtumi Kanatami qanurilijutilu aktuqniqaqtunik tuktunik nunaqyuami. Qulaaniituq haumikhiani kikligani hivuniqhijutikhap tunungani Kanataup nunauyaani uqatiaqtut aulaviit hitamat tuktut amiguaqhuit: Ualiqhiani tuktut, Qigaup tuktuit, Qamaniqyuap tuktuit, Kivaliqhianilu Kanataup tukatut. Ilagiya, ataaqviit amihuaqhugaluit titiraqtauyulu nunauyami. Qulaani nunauyap una titirauyat “Taimani, tuktut amihuaqyuit aalaguqatainaqtut inmiknik. Nalunaqtuq qanuq nutaat ihuilijutaulaaqtut tuktuni hivunikhami. “Ukunanga atuni titirauyaqhimayunit ataaqniginik nunauyami, tikuaqhijutiqaqtuq tuktumik kaimaluriktumi nalunairutauyuq atuni hitamanik amihuaqyuit avatauyuqlu ukua amihuaqyuit nunagiyainik.
Hivuliq piksa ilitaqhijutauyuq Ualiqhiani amihuaqyuknik. Tikuarut haniani qunmugagayuq titiraqlu una “taja (amigainigit) qanurilivalianigit-amigaiqpaliayut. Piksa aputimik nautianiklu ilitaqhijutauyuk hilaap aalaguqniga ilagiyaanik titirauyaamik “atuqluaqtut hilap aalaguqniganit aktuqnigit-Upingaknahaaqniganik ukiumilu hikuvalianiganik niqikhairutivaktuk” Piksa hiquunmik ilagiyaa titirauyaap “munariyauyut aguyauyukhat ikitqiyaani malruk ukiuk atuliqtinagu” “aalalu ihuilijutit-Pivaliajutit ihumaluknarutauyuq nuriviknik Alaska-mi”
Aliuyumi, tuuklia piksa ilitaqhijutauyuq Qigaup tuktuinik. Tikuarutauyuq hanianit anmut hanmiyuq ilitaqhijutauvluni taja amigainiginik titirauyuqlu una “taja qanuriniginik-ikiklivaliayut”. Piksat apunmik, nautianik, kumaknik nipalukmiklu ilitaqhijutit hilaap aalaguqniganik ilaqaqtuq titiraqmit “hilap aalaguqniganit aktuqniriluaqtait-Uunatqiyauyuq auyami niqikhairutiyuq; kumait piyumaluaqniginik; qiqivalianigani nipaluup”. Piksa titiraqaqtumik hiquut ilaqaqtuq titiqamik uumiga “munariyauyuq aguniaqnigini aturiaqagitunik: unalu “aalat ihuilijutaulaatut hanaviuyut pivalianiginik, apqutit”.
Pigahuat piksa aaliuyumi ilitaqhijut Qamaniqyuami amihuaqyuit. Titiraq haniani tikuaqhiyuq anmut ilitaqhimut taja amigainiginik titiraqhimayuqlu ima “taja atuqtauyuq ikiklivalianiginik”. Piksat apunmik, nautianik, nipalukmiklu ilitaqhijutauyut hilap aalaguqniganik ilaqaqtuq titiqamit “hilap aalaguqniganit aktuqnignik Uunatqiyanik auyami ikiklijutauyuq niqikhanik; nauniraaluknik; qiqitpaliayunik nipaluknik. Piksa titiraqaqtumik hiquut ilaqaqtuq titiqamik uumiga “munariyauyuq aguniaqnigini namainaqtuq” unalu “aalat ihuilijutaulaatut hanaviuyut pivalianiginik, apqutit, atulaaqtut alruyaqaqviit inigiyait (pivaalirutauyuq aguyauniginik),”.
Hitamagiyaa piksa aaliuyumi ilitaqhijutauyuq Kivaliqhiani Kanataup amihuaqyuknik. Titiraq haniani tikuaqhiyuq anmut ilitaqhimut taja amigainiginik titiraqhimayuqlu ima “taja atuqtauyuq ikiklivalianiginik”. Piksat apunmik, nautianik, kumiknik, nipalukmiklu ilitaqhijutauyut hilap aalaguqniganik ilaqaqtuq titiqamit “Nipaliqpalaaqniganit auyami alagurutauyuq nautianik amigairutivlunilu kumavaluit umilrunaqhiniginik. Piksa titiraqaqtumik hiquut ilaqaqtuq titiqamik uumiga “munariyauyuq aguniaqnigini quyaginalimagitut” unalu “aalat ihuilijutaulaatut hanaviuyut pivalianiginik, apqutit, alruyaqaqviit inigiyait,”.
Haumikhiani haniani piksat ilitaqhijutauyuq hitamanik amihuaqyuknik piqaqtuq naunaipkutimik taimanit qanuriliuqniginik tuktut amigainigini tamaini hitamani amihuaqyukni. Titirauyaaq takupkaiyuq qanuq qafiuniigit tuktuut tamaini hitamani amihuaqyukni qanuriniginik ukiumit 1900-mit ublumimut takupkaivluni amihuaqyuit amigaiqniginik 1940-ni, ikiklivlutik 1960-ni, amigaifaaqhutik 1980-ni takupkaiyuqlu agiyumik ikikligiaqnignik 2000-ni. Titirauyaaq pijutiqaqtuq naunaiyautinit iniqhimayunik Nunaqaqaqtulu Qauyimayainit tikuaqtauyuni uqauhiqnit kuliuyuni titirauyaap.
Kiguliuyuq hivuniqhijutinik titirauyaami nalunairutauyuq pijutinik tuktuut amigainigini. Piksami nunamik nalunairutauyuq napaaqtuqaqniganik, maniqamik, taqyumilu hikumik piqaqtuq qafinikligiaq tuktunik titiraalu pijutaunigit aktuqniginik tuktuut amigainiginik, quliuyumi haumikhiani kikliani uuma ilagiyaani hivuniqhijutip naunaipkutip titiraguyuq “Amihuq pijutaiyut pijutiqaqtut tuktuut amigainiginik” Haniani piksa nipalukniganik tuktunut hikukut pihuktunik titiraaguyuqlu una “hila niriniaqvikhalu”. Haniani piksat ikulaaqtunik napaaqtunik taiguakhaq una “ikulaaqyuaqtut” hanianilu piksap aaniaqtuuyaaqtumik tuktuup titirauhiq una “aaniarutimit”. Piksat amaqumik, nanuqmik kikturianiklu titiraqaqtut ukuniga “kumait” “niqainaqtuqtulu”. Piksa maluknik aguniaqtuknik ilaqaqtuq titiraqmik “agunuaqniqmit”. Qitqani uuma ilagata hivuniqhijutinik titirauyaap atautimiyut tuktuut ilaqaqtuq piksanik hilap aalaguqniganik” “hanaviuyuniklu pivalianiqmik” atautimukhimayuk kaimaluriktumit titiqniganit ilitaqhijutauyauyuq malruknit aktuqniginik tuktunik. Piksat hanikaptamik tikmiaqmiklu ilaqaqtuk titiqamik “nipaaqniqmik”. Piksa nunagiyauyumik ilaqaqtuq taiguakhamit “nunaiyaqtauniginit paksalu apqunmik akianugauyuq manirainaqmi ilaqaqtut tiaguakhamik “kayumiirutauyut”. Taliqpiani kikligani hivuniqhijutip titirauyaap piqaqtuq naunaipkutimik takupkaiyumik atautimukpaliayunik aktuqniginik pijutuqaqtunik tuktuut amigainiginik. Titirauyaaq takupkaiyuq pivikhaqaqniga niriniariami tanitqiyamik ahiuniganiklu pivikhaqaqnigani qimaajutinit aguniaqtunit kumaknit; algakniqmit hikumik nunami; qaniqlitailijutinik itiriipkutinik nunami aulaviuyuni; qaniklitailijutinik tikmianik, naitqiyani titiqniginini.

